‘Vergroenen heeft alleen maar plussen’

Een interview met Mario Jacobs, wethouder Tilburg

Vergroenen heeft alleen maar plussen - Zuiderpark Tilburg - Synchroon met de Stad

Een stad zonder groen is geen stad. Dat is de stellige overtuiging van de Tilburgse wethouder Mario Jacobs.

“In een wereld waarin hoosbuien en hete zomers de toon zetten, is aandacht voor groen een ‘must have’.”

Die gedachte sluit naadloos aan op de visie van Synchroon op stedelijke ontwikkeling. De gedeelde visie en drive hebben al tot verschillende geslaagde projecten van Synchroon in Tilburg geleid, waaronder de nieuwe, groene wijk die nu ontwikkeld wordt: Zuiderpark. Hoog tijd voor een interview met de verantwoordelijke wethouder over de noodzaak van groene steden.

Vergroenen heeft alleen maar plussen - Natuur - Synchroon met de Stad

Voor veel mensen is de stad synoniem aan gebouwen en heeft groen vooral een decoratieve functie. Maar niet voor wethouder Jacobs. Hij ziet groen als een cruciaal onderdeel van moderne stadsplanning. ‘Wij hebben als Tilburg groen op 1 gezet. Groen is een wezenlijk onderdeel van de openbare ruimte. In de toekomst is er geen harde scheiding meer tussen rood en groen, tussen bebouwing en natuur, maar zijn stad en buitengebied nauw verbonden. Om die verbinding te realiseren, trekken we het groen de stad in en zorgen we voor ‘zachte randen’ om de stad. Voorheen stonden we met de rug naar het buitengebied, maar inmiddels zien we het als een plek met een eigen unieke waarde die we in al onze plannen meenemen. Zo zien we de drie grote landschapsparken aan de randen van Tilburg als een mooi uitloopgebied voor de stedelingen om te recreëren of verkoeling te zoeken op warme dagen. Dat is een manier van denken waarmee we als Tilburg voorop lopen en die onze stad echt verder gaat brengen.’

“Groen is een wezenlijk deel van de openbare ruimte.”

Functies

Die gedachte komt niet uit de lucht vallen. Groen heeft verschillende functies die voor moderne steden van groot belang zijn, stelt de wethouder. ‘Groen maakt een stad aantrekkelijk om in te wonen en vergroot de leefbaarheid.

Met de druk op de stad neemt ook de behoefte toe aan plekken waar mensen zich even terug kunnen trekken uit de drukte en tot rust kunnen komen. Natuur in de woonomgeving zorgt voor minder stress en een betere gezondheid. Een andere functie hangt samen met de klimaatverandering.

Natuur in en om de stad is een mooie oplossing voor de toenemende hittegolven en piekbuien. Groene plekken nemen water op en voorkomen zo wateroverlast. Daarnaast dempt groen de hitte, wat zorgt voor verkoeling. En laten we ook de economische waarde niet vergeten: een aantrekkelijke groene stad verhoogt aantoonbaar de waarde van woningen.’

Vergroenen heeft alleen maar plussen - Park - Synchroon met de Stad

“Groen maakt een stad aantrekkelijk om in te wonen en vergroot de leefbaarheid.”

Hier hoort eigenlijk een titel.

Biodiversiteit

De stad rukt ook op als leverancier van biodiversiteit. ‘Mensen associëren biodiversiteit meestal met het buitengebied, maar de biodiversiteit in de stad is vaak groter dan in het buitengebied’, stelt Jacobs. ‘De intensieve landbouw heeft een soort ‘zombienatuur’ gecreëerd, terwijl we in de steden heel bewust streven naar meer en divers groen.

Dat resulteert in steeds meer soorten flora en fauna zoals vogels, vlinders en insecten. Dat is niet alleen mooi, maar vormt ook een oplossing voor diverse problemen, zoals de overlast van de eikenprocessierups. In plaats van de nesten weg te zuigen kun je ook proberen een diverse natuur te creëren, zodat je vogels en sluipwespen de stad binnen haalt. Door de biodiversiteit te vergroten, vergroot je ook het aantal natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups, waardoor je deze rups op een natuurlijke manier kunt bestrijden.’ 

Vergroenen heeft alleen maar plussen - Tractor - Synchroon met de Stad

“Hier hoort nog een kleine quote.”

Uitdaging

De wethouder heeft een stevige ambitie: ‘Ik zou ernaartoe willen dat elke inwoner van de stad binnen maximaal 10 minuten ergens verkoeling en ontspanning kan vinden in het groen.’ Een flinke uitdaging, want de binnenstad is sterk versteend en de ruimte is schaars. Bovendien ligt niet alleen boven, maar ook onder de grond een uitdaging in de vorm van een spaghetti aan kabels en leidingen, waardoor het op veel plekken niet mogelijk is om bomen te planten. Obstakels genoeg dus. Toch is hij optimistisch, want het denken over groen is fundamenteel veranderd. ‘Vijf jaar geleden moest ik nog vechten om te zorgen dat er geen boom werd gekapt of dat er juist bomen werden geplant. Dat is nu niet meer nodig: mensen beseffen dat het moet gebeuren. Groen doet echt volwaardig mee bij de afweging van belangen.’

“Denken over groen is fundamenteel veranderd ten opzichte van vijf jaar.”

Creatieve Aanpak

Het creëren van groenen en biodiversiteit gebeurt op verschillende manieren, op verschillende plekken en met veel creativiteit. Daarbij gaat het niet alleen om bomen, struiken en grasperkjes, maar ook om gevelbeplanting en groene daken. Daarvoor is zelfs een speciale subsidieregeling in het leven geroepen.

“Als horizontaal niet gaat,
gaan we verticaal”

zegt Jacobs. Om het probleem met de ondergrondse leidingen te tackelen, wordt er momenteel gekeken of het mogelijk is om kabels en leidingen te bundelen, zodat er bovengronds bomen geplant kunnen worden.

Vergroenen heeft alleen maar plussen - Deelauto - Synchroon met de Stad

Foto Gemeente Tilburg

Schoolpleinen en mobiliteit

Verder is Tilburg een campagne gestart om de betonnen schoolpleinen open te breken. ‘Als het buiten heet is, zitten kinderen op zo’n plein in de zon te bakken’, verklaart Jacobs. ‘Inmiddels is ruim de helft van de schoolpleinen vergroend en de rest volgt binnen twee jaar, zodat er ook op warme dagen lekker buitengespeeld kan worden. Spelen is goed, en het is bovendien aangetoond dat kinderen die meer bewegen, ook beter presteren. Meer groen heeft echt alleen maar plussen!’ Ook mobiliteit is in Tilburg een stukje van de puzzel. ‘De ruimte moet op een andere manier verdeeld worden. Door ruim baan te geven aan voetgangers en fietsers en deelmobiliteit te bevorderen, kunnen we met minder asfalt toe. Dat zijn communicerende vaten. Zo kunnen we kwaliteit toevoegen in een gebied waarin de ruimte schaars is.’

In Zuiderpark is de daad bij het woord gevoegd met de introductie van Amber. Dit systeem voor deelmobiliteit maakt het mogelijk om over een mooie, betrouwbare auto te beschikken als je die nodig hebt, zonder dat je je druk hoeft te maken over onderhoudskosten, parkeerkosten of wegenbelasting. Je betaalt alleen voor de auto als je er daadwerkelijk in rijdt. In Zuiderpark komt een HUB, een plek waar je je Amber op kunt halen, terug kunt brengen en op kunt laden. Een eigentijdse, duurzame mobiliteitsoplossing.

Vergroenen heeft alleen maar plussen - Zuiderpark Tilburg 2 - Synchroon met de Stad

“In Zuiderpark is goed nagedacht over de integratie van groen in de buurt.”

Zuiderpark

Ook woningen leveren in groeiende mate een bijdrage aan de vergroening van Tilburg. Bij elk nieuwproject stelt de gemeente de vraag in hoeverre het groen bevordert. Dat leidt tot bijzondere plannen. Neem de nieuwe woonwijk Zuiderpark van Synchroon & BPD, volgens wethouder Jacobs ‘een mooi voorbeeld van hoe je groen op een goede manier kunt neerzetten in de openbare ruimte’. De vier groene pleinen met 200 nieuwbouwwoningen passen uitstekend in het gemeentelijke beleid om ‘rood’ en ‘groen’ meer te laten versmelten.

De parkachtige omgeving sluit niet alleen aan bij de klimaatambities, maar nodigt ook uit tot ontmoeting, sport en spel. ‘In het Zuiderpark is goed nagedacht over de integratie van groen in de buurt. Dat moet maatgevend worden. Ik zou die aanpak willen doortrekken naar alle nieuwe ontwikkelingen. Een integrale visie op groen is een mooie manier om nieuwe buurten aantrekkelijk, leefbaar en toekomstbestendig te maken.’

Drie vragen aan Mario Jacobs

Hoe belangrijk is de natuur voor u persoonlijk?
‘Ik doe niets liever dan op de fiets stappen en door het landschap fietsen. In de stad doe ik alles op de fiets en ik kom ook graag in het buitengebied. Er is niets mooier dan door een groene omgeving fietsen.’

Wat is uw favoriete stukje groen in Tilburg?
‘Het Wilhelminapark bij mij op de hoek. Dat park is meer dan honderd jaar geleden ontworpen door landschapsarchitect Leonard Springer. De grote variëteit aan bomen van zo’n honderd jaar oud maakt het eigenlijk een ‘museum’ van bomen. Een prachtige plek waar je heerlijk kunt vertoeven om te recreëren, te wandelen of te picknicken. Al die activiteiten maken dat het park echt leeft. En dat is belangrijk, want zoals de dichter Willem Kloos al zei: “Natuur is leuk, maar je moet er wel een biertje kunnen drinken”.’

Hoe hoopt u Tilburg achter te laten?
‘Een stuk groener dan ik het aantrof!’

Vergroenen heeft alleen maar plussen - Station Tilburg - Synchroon met de Stad