Biodiversiteit in Kop van Waal door IMOSS

Het park midden in Kop van Waal, zorgt voor de verbinding tussen de woningen, de wadi en uiterwaarden.

Biodiversiteit in de kop van de Waal Tiel - Artikel - Synchroon met de stad

Voor IMOSS is biodiversiteit simpelweg de verscheidenheid van leven in een bepaald gebied. Daarmee bedoelen we letterlijk van micro tot macro niveau, van regendruppel tot de aarde als geheel. Vrijwel alles wat we eten of gebruiken is direct of indirect terug te herleiden tot biodiversiteit. Zonder bijen en hommels worden gewassen niet bestoven waardoor een groot deel van onze voedselproductie stil valt.

Synchroon-met-de-stad-Kop-van-Waal

Biodiversiteit is niet beperkt tot natuurgebieden. Juist ook in stedelijk gebied groeit en bloeit een groot deel van de flora en fauna die bijdraagt aan biodiversiteit. Van insecten tot vogels tot gewassen en fruitbomen. Door in de inrichting van nieuw stedelijk gebied rekening te houden met biodiversiteit, kunnen we bio-inclusieve woonomgevingen ontwerpen en daarmee een belangrijke bijdrage leveren aan de instandhouding van de Nederlandse biodiversiteit.

Naast dat een bio-inclusief ontwerp bijdraagt aan biodiversiteit levert het ook prachtige woon- en leefomgevingen op. Dat heeft een positieve invloed op de mens, op onze lichamelijke en geestelijke gezondheid. Tegelijkertijd heeft het ook economische voordelen. Daarnaast biedt een bio-divers woonlandschap: verkoeling in de zomer, zuivering van de lucht, beperking van geluidsoverlast, verbetering van sociaal klimaat en het vasthouden en bergen van regenwater. Dit draagt allemaal bij aan een fijnere woon- en leefomgeving.

Hier ligt de kans voor nieuwe ontwikkelingen in het stedelijk gebied. Er is voldoende kennis om dit te doen. Door bio-inclusief te ontwerpen, ontwikkelen en te bouwen. Niet achteraf groen aanbrengen maar bewust rekening houden met soorten rijkdom en versterken van specifieke soorten. Om daarmee bij te dragen en in te haken op een veel groter groen netwerk.

In Tiel wordt momenteel een woonwijk gerealiseerd van circa 125 woningen. De opzet van de wijk is anders dan men mag verwachten. In plaats van de ‘traditionele’ straat is de wijk opgezet aan de hand van een groen/blauwe buitenruimte vol met biodiversiteit. Ingebed in het landschappelijke karakter van de Echtelsedijk met de uiterwaarden en de Vijverberg wordt een nieuwe woon- en leefomgeving gerealiseerd. De uiterwaarden en de dijk zijn een onderdeel van het robuust natuurnetwerk langs de Waal. In dit netwerk hebben we het ontwerp voor het Vijverterrein ingepast. De nieuwe wijk is onderdeel geworden van de nieuwe klimaatdijk. Doordat de oude dijk is opgehoogd en verbreed en we gebruik hebben gemaakt van de hoogte verschillen. De nieuwe wijk is gebouwd op verschillende niveaus, oplopend richting de dijk. De bebouwing en de openbare ruimte maken gebruik van deze hoogteverschillen en met name de biodiversiteit die we beogen in de openbare ruimte, plukken hier letterlijk de vruchten van.

Rond de nieuwe wijk vormen wadi’s het laagste niveau. De wadi’s hebben twee belangrijke functies. Ze zorgen ten eerste voor het bufferen en infiltreren van het hemelwater bij regenbuien, ten tweede vangen ze bij hoog water het kwel van de Waal op. De wadi’s doen eigenlijk dienst als kleine uiterwaarden. Om de biodiversiteit te bevorderen worden ze ingezaaid met bloemrijk gras welke bestaat uit soorten die voorkomen in de uiterwaarden en die passen bij het gebruik/functioneren van de wadi. Om het mengsel te laten bloeien wordt één keer per jaar gemaaid. De bloemen en zaden vormen een voedselbron voor vogels en insecten. Door het extensieve beheer worden de planten groter en blijft de bodem in beweging. Dit zorgt voor een betere doorlaatbaarheid van water wat essentieel is bij een wadi.

Tiel---vijverterrein-Themakaart-water-01

Het hemelwater wordt zoveel mogelijk oppervlakkig afgevoerd naar de wadi’s. Door het hoogteverschil gebeurt dit gemakkelijk en natuurlijk. Het park fungeert bij hevige regenval als ‘kreek’. Hemelwater vanaf de daken stroomt naar de ‘kreek’ welke het vervoerd naar de wadi’s rond het gebied. De kreek is zichtbaar in de vorm van een ondiepe geul met stenen en keien welke op hun beurt er voor zorgen dat de grond niet weg spoelt en schuilplekken biedt voor insecten. Door deze opzet kunnen de bewoners letterlijk zien hoe hun openbare ruimte bijdraagt aan een duurzame hemelwaterafvoer. Daarnaast zien ze hoe er sprake is van een veranderd landschap, een veranderende buitenruimte naar gelang de jaargetijden en de weertypen.

Het park dat midden in het gebied komt, zorgt voor de verbinding tussen de woningen, de wadi en uiterwaarden. Door deze verbinding is het goed verblijven, wandelen en spelen in het park wat de woonkwaliteit van de wijk verhoogd. Naast deze letterlijke (zichtbare) verbinding zorgt het park ook voor een verbinding in bloeiperiodes van de planten en bomen in en rond het park. De bomen in het park vormen een bloesemlint wat verwijst naar Tiel en haar fruitteelt. Niet alleen zorgt de bloesem voor een mooi beeld in de lente, het heeft een enorme aantrekkingskracht op bijen, vlinders en andere insecten. En in de herfst zijn de vruchten voedsel voor vogels en kleine zoogdieren. Bij de keuze voor bomen is er een mix gemaakt van meerstammige en hoogstam bomen. Elke soort draagt op eigen wijze bij aan de biodiversiteit in het park.

Tiel---vijverterrein-Themakaart-biodiversiteit-01

De bloei van de bloesem wordt ondersteund en overgenomen door de bloei van de velden met vaste planten. Ook hier volgen de bloeiperiodes elkaar op en versterken ze de biodiversiteit.

Naast deze zorgvuldig vormgegeven openbare ruimte, is in de architectuur ook gezocht naar versterking van de biodiversiteit. Het toevoegen van nestkasten en/of deels open voegen en neststenen voor vleermuizen, behoren tot het palet van ingrepen die een positieve bijdrage leveren aan de biodiversiteit. Door gebruik te maken van speciale dakpannen met openingen en speciale gootsystemen, kunnen er mooie plekken voor nesten ontstaan voor de huismus en de gierzwaluw. Het toepassen van mos-sedumdaken draagt ook bij aan een rijk insecten biotoop in de wijk.

Hiermee is er een leefomgeving ontstaan voor mens, dier en plant. Dus niet alleen voor bewoners in hun nieuwe huis maar ook de medebewoners in de vorm van vogels, kleine zoogdieren en insecten, kortom een integrale, bio-diverse omgeving.

Bezoek projectwebsite